1. Electrisch treinstel Mat. '46 gebotst tegen een bestelwagen op beveiligde overweg te Maarsen, overzicht ravage. 
Datering: 2 augustus 1965. Foto: Collectie / Archief : Fotocollectie Anefo - commons.wikimedia.org 

Licentiestatus: CC0 1.0 AKTE

2. Jacobsdraaistel van treinstel NS 273 (Mat '46) in het Spoorwegmuseum.

Foto: Erik Swierstra (Eriksw) - commons.wikimedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0 AKTE

3. Station Arnhem in 1965, met onder meer Mat. '46 en DE3-materieel Plan U. rechts een motorpostwagen Mat. '24. Links een tweetaal electrische locomotieven uit de serie NS 1100. Datering: 1965.
Foto: Hartenhof - commons.wikimedia.org - Licentiestatus: CC BY-SA 4.0 AKTE

4. NS Mat. '46 tweetje. Foto: Uit de collectie dia's NS medewerkers, collectie Hans Wiskerke - Oude NS Treinen - Facebook.

5. NS Mat. '46 viertje Rotterdam Centraal omstreeks 1981. Foto: Victor Klever, collectie Hans Wiskerke - Oude NS Treinen - Facebook

6. NS Mat. '46 (trein 701) op weg van Zwolle naar Vlissingen. Hier station Arnhem. Datering: Omstreeks 1981. 

Foto: Victor Klever, collectie Hans Wiskerke - Oude NS Treinen - Facebook

7. Electrische treinstellen NS Mat. '46 gekoppeld aan NS Mat. '54 met zo te zien een trein van Vlissingen naar Zwolle. Rechts electrisch treinstel NS Mat. '64 Nijmegen 1979. Foto: Victor Klever, collectie Hans Wiskerke - Oude NS Treinen - Facebook

8. Rotterdam CS, 14 juli 1973. Treinstel 243, Mat. '46 als trein naar Maassluis. Op de achtergrond twee diesellocs uit de NS serie 2200/2300 en twee motorpostrijtuigen Plan mP. Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

9. Rotterdam CS, 27 december 1968. Treinstel 225, Mat. '46, komt als rangeerdeel voorgereden. (Ingekleurde foto.)

Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

10. Watergraafsmeer, 28 augustus 2004. Mat. '46, Treinstel 252 tijdens een materieelshow van de Stibans.

Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

11. Alphen a/d Rijn, 28 augustus 2004. Treinstellen (links) 273 - Mat. '46 (links) en 766 - Mat. '54 (rechts) tijdens een jubileumrit van de Stibans. Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

12. Catalogusnummer: 160578. Een electrisch treinstel mat. 1946 van de N.S. op de spoorbrug over het Merwedekanaal (spoorlijn naar Rotterdam) te Utrecht. Datering: 19 februari 1961. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl
Opmerking: Afbeelding behoort tot de Collectie De Pater. Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

13. Hilversum, 7 juni 1969 (treinstel 625). NS Materieel 46. Op deze foto uit 1969 zie je links het fietsperron van Hilversum.

Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

14. NS Materieel  46 in de omgeving van Bussem. Datering: 1969. Foto: Vintage Foto's - Pinterest.com

15. NS treinstel Materieel 46. station Zwolle. De trein staat langs het perron tijdens de materieelshow van de manifestatie "Zwolle Aangespoord". Dit evenement werd destijds georganiseerd in het kader van het 750-jarig bestaan van de stad Zwolle. Datering: 6 september 1980.

16. NS Treinstel Materieel 46 - Eld-4-658. Datering: 1955 - Vintage Foto's - Pintererst. Eld-4 staat voor Elektrisch treinstel - vierwagenstel.

17. NS Treinstel mat 46 station Velp gedurende de winterperiode. De trein reed op dat moment als spitstoevoeger (trein 4342) op de zogeheten "IJsbrandroute". Datering: 7 januari 1971. Foto: Peter van der Vlist / Hans Hoff - Pinterest.

18. Gestroomlijnde electrische 2-wagentrein. Door de NS uitgegeven poster uit de beginjaren van materieel '46. In de achtergrond de toren van de Brabanthallen. Dit staatsieportret is dus in Den Bosch gemaakt. (EZ 6/534/3). Foto: Nico Spilt - Langs de rails - nicospilt.com

19. Dit zijn de historische gegevens van de foto: Mat.'46 in Roermond - 1968.

• Trein: Het betreft NS treinstel 292 gekoppeld aan een ander tweewagenstel van het type Materieel '46 (herkenbaar aan de karak-teristieke Muizeneus-kop).
• Station: Station Roermond.
• Datum: 25 juli 1968. 
• Links op de foto: We zien een ander treinstel met het destijds gloednieuwe NS-logo dat in 1968 werd geïntroduceerd, Mat. '64 - Plan V of Plan T.
• Foto: Erik Hanhart - nl.pinterest.com

20. Hier zien we het Mat. '46 treinstel 285 wat gebruikt werd voor het beproeven van de statische omzetter voor stuurstanden van nieuw dubbeldeksmaterieel.

Dit zijn de specifieke gegevens over deze foto:

• Treintype: Dit is een tweewagentreinstel van het type Mat. '46 (Materieel 1946), herkenbaar aan de karakteristieke spitsere neus die hem de bijnaam Muizeneus opleverde. Specifiek betreft dit het proefstel NS 285. Dit treinstel werd destijds door de NS gebruikt als testvoertuig voor het beproeven van een statische omzetter (stroomvoorziening) ten behoeve van de stuurstanden van destijds nieuw dubbeldeksmaterieel. 
• Locatie: De foto is genomen op de opstelsporen bij het station van Eindhoven. Op de achtergrond is het karakteristieke stationsgebouw/hoofdkantoor te zien. 
• Datering: De foto is exact genomen op 22 juli 1984.
• Fotograaf: Deze opname is gemaakt door de bekende spoorwegfotograaf Rob van der Rest.
• Hoofdbron: sporen-met-rob.nl

Context van de foto

In het begin van de jaren 80 verzamelde de NS op de opstelsporen in Eindhoven tijdelijk diverse typen oud en bijzonder materieel dat buiten de normale reizigersdienst viel. Op deze specifieke dag fotografeerde Rob van der Rest hier onder andere dit proefstel, maar ook oude rangeerlocomotieven van de serie 600 ("Hippels") die daar in ruste stonden. Rechts op de achtergrond is nog net een toen modern geel Mat. '54 - Hondekop- of Mat. '64 - Plan V-treinstel zichtbaar.

21. Voormalig NS Station Schiebroek en post T, met tweewagenstel Mat. '46

Dit zijn de specifieke gegevens over deze historische zwart-witfoto: 

• Locatie: Voormalig station Rotterdam Kleiweg aan de Hofpleinlijn. Dit station heette tot mei 1955 nog Station Schiebroek. Het werd in juni 2006 gesloten en is later vervangen door het huidige metrostation Melanchthonweg. 
• Treintype: Een elektrisch tweewagenstel van het type Materieel '46 (Mat '46), herkenbaar aan de kenmerkende gestroomlijnde "muizenkop"-achtige voorzijde met de schuin aflopende ruiten.
• Datering: De foto is vermoedelijk genomen in de jaren 1960 of vroege jaren 1970, toen dit klassieke stationsgebouw en de handbediende overwegbomen nog in deze vorm aanwezig waren. 
• Fotograaf: Marco Moerland (zoals ook rechtsonder op de foto vermeld staat).

22. Treinstel mat’46 ELD2-231 komt in Soest Zuid aan, op weg van Utrecht naar Baarn als trein 2055. Datering: 28 juli 1970.
Foto: Peter van der Vlist.

Dit zijn de specifieke gegevens over deze historische foto:

• Locatie: Voormalig station Soest Zuid. Dit is de oude halte aan de spoorlijn Utrecht - Baarn (de Stichtse Lijn), gezien in de richting van Baarn. Het karakteristieke witte houten hekwerk en de overwegbeveiliging zijn typisch voor die tijd. Het oude station werd later in 1983 vervangen door een nieuw stationsgebouw op een iets gewijzigde locatie. 
• Treintype: Een elektrisch tweewagenstel van het type Materieel '46 (Mat '46), specifiek treinstel ELD2-231. De trein reed op dat moment als trein 2055 van Utrecht naar Baarn. 
• Datering: 28 juli 1970. 
• Fotograaf: Peter van der Vlist.

Op de achtergrond rechts is ook nog een prachtige klassieke Volkswagen T1 kampeerbus (of bestelbus) te zien die voor de gesloten overweg staat te wachten.

23. Dit is een prachtig historisch beeld van een elektrisch treinstel van het type Mat. '46, tweewagen-treinstel, beter bekend onder de iconische bijnaam "Muizeneus" en een elektrisch treinstel Mat. '54, beter bekend als 'Hondekop'.

De specifieke gegevens van deze foto zijn als volgt:

• Locatie: Station Alphen aan den Rijn. De beide treinstellen staat hier langs het besneeuwde perron.
• Datering: De foto is gemaakt in het winterseizoen van het jaar 1967.
• Fotograaf: De foto is afkomstig uit de collectie/archieven van de Nederlandse Spoorwegen (NS). 

Extra details over het treinstel op de foto:

Het treinstel Mat. '46 is op deze opname al voorzien van de herkenbare gele "snor" op de neus. Deze beschildering werd in de jaren 60 door de NS geïntroduceerd om de zichtbaarheid van de donkergroene treinen te verbeteren. Ook is het oude, gestileerde NS-vleugellogo nog net zichtbaar op de zijkant van de bak, vlak voor de spoorwegen overstapten naar het moderne gele logo dat we nu nog kennen. 

24. Roermond, 25 juli 1968. Treinstel 292 en een ander tweewagenstel mat.'46. Foto: Nico Spil - Langs de Rails - nicospilt.com

25. Elektrische viewrwagen-treinstel NS Mat. '46 te Den Haag Staatsspoor.

De getoonde historische foto toont een belangrijk moment uit de Nederlandse spoorweggeschiedenis:

• Locatie: De foto is genomen op het voormalige station Den Haag Staatsspoor. Op deze plek bevindt zich tegenwoordig het huidige station Den Haag Centraal. De karakteristieke halfronde overkappingen op de achtergrond hoorden bij dit oude kopstation. 
• Datering: De opname stamt uit juli 1969.
• Maker van de foto: Deze foto is gemaakt door de bekende spoorwegfotograaf Frans van Rooden. 
• Het materieel: Te zien is het elektrische vierwagenstel Mat '46 met treinnummer 621 (officieel Plan A/B/C, ook wel bekend onder de iconische bijnaam "Muizeneus" vanwege de spitse neus en de snorwielen). De trein staat hier gereed voor vertrek als de rechtstreekse verbinding naar Eindhoven via Utrecht. 

26. Station Dordrecht: Een tweetje Mat '46 treinstel. Datering: 14 mei 1978. Foto: NVBS / F.J. Hoefnagel / Henk Blom - Treinen in Nederland - Facebook. Opmerking: De SNCF-personeelsvereniging van Lille organiseerde jaarlijks een uitstapje waarbij vaak gebruikt gemaakt werd van Caravelle-stellen. Hierbij werd ook Nederland geregeld als reisdoel gekozen, met bestemmingen als Amsterdam in in dit geval Dordrecht. Bron: Steven Hopman. P.S. De trein links zijn Caravelles van de SNCF. Volgens de beeldbank van de NVBS zijn dit de SNCF XR ABx 8374/XBD 4583 + XR ABx 8308/XBD 4576

27. Elektrisch driewagen-treinstel NS mat. '46 met een elektrisch treinstel Mat. 54 aan de haak op station Rotterdam Centraal. Datering: 1965. Bron: Vintage Foto's - nl.pinterest.com

28. Op deze historische foto ziet u een unieke spoorsituatie uit de Nederlandse geschiedenis:

Treinen

• Midden: Een elektrisch treinstel van het type Materieel '46 (Mat '46), ook wel bekend onder de bijnaam "Muizenneus". Dit specifieke treinstel heeft de karakteristieke stroomlijnvorm met de scherpe neus.
• Rechts: Een elektrisch treinstel van het type Materieel '36 (Mat '36). Deze oudere serie stroomlijntreinen is herkenbaar aan de iets rondere kopvorm en afwijkende ruitindeling ten opzichte van de Mat '46. 

Locatie

De foto is genomen op het voormalige station Rotterdam Maas. Dit station lag aan de Oosterkade en diende tot de sluiting in 1953 als het Rotterdamse eindpunt van de spoorlijn uit Utrecht en Gouda. 

Datering en Maker

• Datering: De opname dateert uit 1951 (vermoedelijk mei of juni 1951, kort na de elektrificatie van het traject naar Rotterdam Maas).
• Maker: De foto is gemaakt door de bekende Nederlandse spoorwegfotograaf J.J. Overwater.

29. Elektrsch treinstel NS Mat. '46 te Rotterdam Centraal in 1967. De glazenwasser is actief.

Dit historische zwart-witbeeld toont een karakteristiek NS-elektrisch treinstel van het type Materieel '46, in de volksmond ook wel bekend als de "Muizeneus" vanwege zijn gestroomlijnde neusvorm. De foto is genomen op het toenmalige Rotterdam Centraal Station (Rotterdam CS) in de loop van 1967. 

Hier zijn de belangrijkste details die deze historische opname compleet maken:

• De Stationsdienst in Actie: Links voor de trein staat een medewerker van de spoorwegen op de spoorbedding. Met een lange borstel is hij handmatig de voorruiten van de machinistencabine te wassen. Dit was destijds een vaste routine bij kopstations om te zorgen dat de machinist goed zicht behield tijdens de rit. Naast hem op de grond staat een emmer water.
• Goederenvervoer op de Achtergrond: Op het spoor direct links naast het treinstel staat een rij open goederenwagons (type stortwagens). Dit herinnert eraan hoe nauw het reizigers- en goederenvervoer in de jaren zestig nog met elkaar verweven waren op de centrale stations, zeker in een grote haven- en industriestad als Rotterdam.
• Rotterdams Stadsgezicht: Geheel links op de achtergrond, achter de goederentrein, zijn de daken en karakteristieke gevels van de Rotterdamse binnenstad zichtbaar. Prominent aanwezig in het silhouet is de spitse toren van een nabijgelegen kerk.
• Bovenleiding en Infrastructuur: De foto geeft een prachtig beeld van de historische bovenleidingsportalen en de zware ijzeren dwarsbalken die het stationsemplacement overspannen. Het treinstel staat met zijn stroomafnemer (pantograaf) omhoog tegen de rijdraad gedrukt.
• Tijdsbeeld qua Materieel: In 1967 reed dit materieel nog in de klassieke donkergroene kleur. Hoewel de foto in zwart-wit is, is te zien dat het treinstel nog niet is voorzien van de latere gele NS-huisstijl of de blauwe reclamebanen die vanaf het einde van de jaren '60 hun intrede deden op het Nederlandse spoor.

30. Hier is de nauwkeurige omschrijving van deze foto:

• Het treinstel: Dit is de NS Mat '46 273 (officieel een tweewagenstel type ElD2). Dit treinstel is gebouwd in 1952 door Werkspoor Utrecht. Het is het enige bewaard gebleven treinstel van dit type. In de jaren '70 reden de reguliere treinstellen van dit type inmiddels rond in een andere kleur groen (grasgroen) met een gele 'snor' op de neus, of waren ze al geel geschilderd. Dit treinstel is bij de restauratie halverwege de jaren '90 door het museum weer teruggebracht in de oorspronkelijke olijfgroene aflever-toestand met rode biezen.
• De locatie: De foto is genomen op het raccordement (de spoorlijn) vlak bij het Spoorwegmuseum (station Utrecht Maliebaan). Op de achtergrond is de karakteristieke voetgangers-/fietsersbrug te zien die over de sporen nabij de Maliebaan loopt. [8, 9]
• De datering: De foto is genomen in de jaren '2000 (vermoedelijk rond 2002-2007) tijdens een van de ritten of evenementen van het museum. De digitale fotokwaliteit, de staat van de moderne bovenleidingen en de glanzende museumtoestand van de historische trein verraden direct dat dit geen historische opname uit 1970 is.
• De maker: Deze specifieke foto is gemaakt door de bekende Nederlandse spoorweginteressierde en spoorauteur Nico Spilt, en is afkomstig van zijn bekende historische spoorwegdocumentatie-website Langs de rails.

31. Op deze historische foto zien we het tijdelijke evenementenperron bij station Rotterdam Stadion (Feyenoord).
Hier zijn de exacte details van deze specifieke opname: 

• De locatie: We kijken hier neer op de speciale voetbalperrons naast Stadion Feijenoord (De Kuip) in Rotterdam. De treinen staan klaar om de supporters na afloop van een voetbalwedstrijd weer naar huis te brengen. Op de achtergrond is de karakteristieke industriële omgeving rondom de Kuip (zoals de gasfabriek/gasmeters en fabriekspijpen) zichtbaar.
• De treinen:
  • Rechts (langs het perron): Een klassiek treinstel van het type Mat '46 (de "Muizeneus") in de oorspronkelijke groene kleur.
  • Links: Een gloednieuw vierdelig treinstel van het type Mat '64, Plan T (de "Apekop"). Bijzonder aan dit specifieke treinstel is dat het een van de allereerste prototypen/vroege leveringen is (de Plan TT of vroege Plan T), herkenbaar aan de groene kleur waarin de eerste stellen in 1961/1964 werden afgeleverd, nog vóórdat de iconische gele huisstijl de norm werd voor de Mat '64-serie. 
• Datering: De foto is genomen in de jaren 60, specifiek in of vlak na 1964/1965. Dit is de unieke, korte periode waarin de gloednieuwe Mat '64 (Plan T) nog in het groen reed en zij aan zij te zien was met de oudere groene Mat '46-stellen.
• De fotograaf: Ook deze schitterende registratie van het Nederlandse spoorwegerfgoed staat op naam van de bekende spoorwegfotograaf R. (Roef) Ankersmit.

32. + 33. Amersfoort, 28 juli 1970. Treinstel 299, een van de vier gele treinstellen mat.'46. De drie andere waren 279, 281 en 295. Foto: Nico Spilt - Lasngs de rails - nicospilt.com

34. Hilversum, 24 mei 1969. Treinstel 281 Mat. '46 achter op trein 3722 naar Amsterdam. Foto: Bert Stortenbeker - collectie Nico Spilt - Langs de rails - nicospilt.com

35. NVBS afscheidsrit Mat. '46 met treinstellen 242 en 683, vertrek Rotterdam CS. Geheel links zien we nog een treinstel Mat. '54 en de kop van een SGM treinstel. Datering: 8 oktober 1983. Foto: Rob van der Rest - sporen-met-rob.nl

36. Station Boxtel. NS Mat. '46. tweetje omstreeks 1980 Deze wat minder kwaliteit dia uit de verzameling van NS medewerkers Utrecht nu ook gescand en bewerkt door Hans Wiskerke - Oude NS Treinen - Facebook

Dit is inderdaad een zeer karakteristieke en historische foto van het Nederlandse spoor. Het betreft een tweewagentreinstel Materieel '46 (Mat. '46), in de volksmond ook wel bekend als de "Muizeneus" vanwege de kenmerkende gestroomlijnde kopvorm.

De foto geeft een prachtig tijdsbeeld van de Nederlandse Spoorwegen (NS) rond 1980. Hieronder vind je meer achtergrondinformatie over dit specifieke treinstel en de details op de foto:

1. De kleurstelling en de blauwe banen

Hoewel de NS in 1968 de bekende gele huisstijl introduceerde, zijn veruit de meeste tweewagenstellen van het type Mat. '46 tot hun afvoer grasgroen gebleven (slechts vier tweetjes zijn destijds geel geschilderd). 

Wat dit specifieke treinstel opvallend maakt, zijn de verticale blauwe banen op het achterste rijtuig. 

• Reclamebanen: Vanaf april 1970 bracht de NS deze blauwe vlakken aan op diverse treintypes (zoals Plan E en Mat. '46). Deze banen waren bedoeld om te worden verhuurd aan adverteerders (zoals de Spar of Klene). 
• Zeldzaamheid: In de jaren 70 en begin jaren 80 werd Mat. '46 hoofdzakelijk nog ingezet in de spitstijden. Omdat de treinen daardoor overdag veel stilstonden op rangeerterreinen, hadden adverteerders er weinig animo voor. Grote kans dat de banen op deze trein leeg zijn (gewoon blauw), wat destijds heel gebruikelijk was.

2. Technische kenmerken

• Het treinstel is voorzien van het moderne, witte NS-logo (de vishaken) dat destijds op het groene materieel werd aangebracht. Het stroomlijnmaterieel reed op Jacobs-draaistellen (waarbij twee rijtuigbakken op één gezamenlijk draaistel in het midden rusten). 
• Een ander typisch kenmerk van Mat. '46 was dat het geen centrale deursluiting had. De conducteur moest destijds op elk station langs de trein lopen om handmatig alle klapdeuren dicht te gooien voordat de trein kon vertrekken.

3. Locatie en Tijdperk

• De aanname van station Boxtel omstreeks 1980 is historisch gezien zeer accuraat. Rond deze periode vormde de spoorlijn rond Boxtel en Eindhoven een belangrijk inzetgebied voor de laatste actieve Mat. '46-treinstellen, die daar voornamelijk nog als stoptrein of forensenshuttle dienstdeden.
• Niet lang na het maken van deze foto viel het doek voor deze iconische serie: in september 1983 werden de allerlaatste treinstellen van het type Mat. '46 definitief door de NS buiten dienst gesteld. Gelukkig is treinstel 273 bewaard gebleven en tegenwoordig te bewonderen in het Spoorwegmuseum.

37. Station Nijmegen. Een NS Mat. '46 viertje gekoppeld aan Mat. '54 met een trein naar Vlissingen en links DE3 (Plan U) richting Venlo. Datering: 1979. Foto: Victor Klever, collectie Hans Wiskerke - Oude NS Treinen - Facebook

Zie ook

• NS elektrische treinstellen Mat. '46 - deel 1

Externe links/verwijzingen

• Foto's van mat '46 - nicospilt.com  
• Mat '46 - nl.wikipedia.org
• Category: Mat '46 - uit Wikimedia Commons
• NS Materieel 1946- Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl