1. Catalogusnummer: 837433. Het electrische treinstel nr. 1201 (Mat. '54, Benelux) van de N.S. Datering: 13 augustus 1957.
Foto: L. Hessels, Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

2. + 3. Spoorwegmuseum Utrecht, 13 juli 2016. Hondekop 386 vergezeld van drie hondenkoppen. Hoe leuk is dat? (Het gedrocht is gemaakt door Leisure Expert Group ter gelegenheid van de verbouwing van de museumhal in 2016.)

Foto's: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

4. Utrecht, 4 maart 2022. Treinstel 386 koestert zich in het zonnetje op het terrein van het Spoorwegmuseum.

Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

5. Catalogusnummer: 151700. Schuiframen en het koersbord van een electrisch treinstel Mat. '54 (plan P) van de N.S. op het N.S-station Amsterdam C.S. Datering: Augustus 1960. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

6. Catalogusnummer: 849604. Het electrische treinstel nr. 784 (Mat. '54, plan P) van de N.S. langs een perron van het N.S.-station Amsterdam C.S. Datering: 26 juni 1962. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

7. Catalogusnummer: 151713. Een electrisch treinstel Mat. '54 (plan F) van de N.S. bij het N.S.-station Amsterdam C.S. te Amsterdam.
Datering: 8 juli 1968. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

8. Catalogusnummer: 859414. Het electrische treinstel nr. 359 (Mat. '54, plan M) van de N.S. bij het N.S.-station Amsterdam C.S. te Amsterdam. (Eerste treinstel Mat. '54 in gele huisstijl, met reclame-banen in de verkeerde richting.)
Datering: 5 juli 1968. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

9. Catalogusnummer: 151023. Een electrisch treinstel mat. 1954 van de N.S. op het emplacement te Arnhem.

Datering: 28 augustus 1969. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

10. Catalogusnummer: 167175. De proefopstelling van een geluidsscherm langs de spoorlijn ten westen van Woerden (nabij Oudewater), met een passerend electrisch treinstel Mat. '54 van de N.S. Datering: Tussen 01-01-1979 en 31-12-1979.

Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

11. Catalogusnummer: 881914. Een electrisch treinstel Mat. '54 van de N.S. op het Westelijk Eiland bij Amsterdam C.S.
Datering: Tussen 01-01-1969 en 31-12-1969.
Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

12. Catalogusnummer: 883121. Electrische treinstel nr. 768 (Mat. '54, plan P) van de N.S. op het N.S.-station Amsterdam C.S. te Amsterdam. Datering: September 1960. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

13. Catalogusnummer: 151041. Twee gekoppelde electrische treinstellen Mat. '54 van de N.S. in een weidelandschap met bloeiende bomen ter hoogte van Vleuten. Datering: April 1971. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

14. Catalogusnummer: 151044. Een electrisch treinstel Mat. '54 van de N.S. te Utrecht ter hoogte van de Vleutensebrug te Utrecht.
Datering: Januari 1971. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Licentiestatus: CC0 1.0 Publiek Domein Verklaring

15. Utrecht, 11 september 2008. Treinstel 766, Mat. '54 - Hondekop - in een van zijn gele periodes op het opstelterrein Cartesiusweg (Utctw) met ook enekele treinstellen Mat. '64. Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicoispilt.com

16. Woerden, 10 mei 1982. Twee gele Hondekoppen, Mat. '54, richting Gouda. Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicoispilt.com

17. Alphen a/d Rijn, 28 augustus 2004. Treinstellen (links) 273 - Mat. '46 (links) en 766 - Mat. '54 (rechts) tijdens een jubileumrit van de Stibans. Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

18. Electrisch treinstel NS mat. '54 nr. 766 te Emmerich. Datering: 19 december 1998.

Foto: Hans Wiskerke / Mark Peters - Facebook

19. Electrisch treinstel NS mat. '54 nr. 766 te Emmerich. Op de heenweg in Babberich. Dit was een mooie fotoplek, maar nu onbruikbaar na aanleg Betuweroute, derde spoor en plaatsing Geluidswanden. Datering: 19 december 1998.

Foto: Hans Wiskerke / Mark Peters - Facebook

20. Electrisch treinstellen NS Mat. '54 te Zwolle. Datering: Omstreeks 1995. Foto: Hans Wiskerke / Mark Peters - Facebook.

21. NS Mat 54 Station Haarlem 1964. 

Deze historische foto toont de kenmerkende architectuur van de Nederlandse spoorwegen gecombineerd met iconisch materieel: 

• Locatie: De foto is genomen op Station Haarlem langs spoor 3. Links op de foto is het monumentale, houten seinhuis (Post T) in karakteristieke Jugendstil/Art Nouveau-stijl te zien. 
• Treintype: Het gaat hier om een elektrisch tweewagentreinstel van het type Materieel '54 (Mat '54), dat vanwege zijn opvallende neusvorm beter bekendstaat als de Hondekop. Specifiek betreft dit een uitvoering in de oorspronkelijke grasgroene kleur met de herkenbare rode bies op de neus (vandaar ook wel de bijnaam 'Bloedneus'). 
• Datering & Fotograaf: De foto is gemaakt door de bekende Nederlandse spoorwegfotograaf Tim Boric. Hoewel de exacte opname-datum varieert per archiefpublicatie, stamt het originele beeld uit de actieve dienstperiode van dit groene materieel in de jaren '60 / begin jaren '70, voordat de NS-treinstellen overgingen naar de gele huisstijl.

22. Vierwagen treinstel NS Mat. '54 - Hondekop in groende huiskleur op NS Station Hoek van Holland Haven.

Dit zijn de details over de getoonde foto:

• Treintype: Het gaat hier om het historische elektrische vierwagentreinstel NS 766, beter bekend als Materieel '54 (Mat '54). Vanwege de karakteristieke, bolle neus die de machinist extra bescherming moest bieden bij aanrijdingen, heeft dit type de iconische bijnaam Hondekop gekregen. Dit specifieke treinstel is gebouwd in 1960 en is tegenwoordig het rijvaardige pronkstuk van de Stichting Hondekop.
• Locatie: De foto is genomen op het voormalige NS-station Hoek van Holland Haven. Op de achtergrond is duidelijk de herkenbare rode, gietijzeren vuurtoren van Hoek van Holland (het lage licht) te zien. Het spoor op deze locatie is inmiddels omgebouwd en maakt nu deel uit van het metronetwerk van de Rotterdamse RET (de Hoekse Lijn). 
• Datering: De foto is gemaakt op zondag 26 maart 2017. Dit was de speciale afscheidsdag van de NS-spoorlijn tussen Schiedam en Hoek van Holland, waarbij diverse historische museumtreinen ritten verzorgden voor het publiek. 
• Fotograaf: Deze specifieke opname is gemaakt door de spoorwegfotograaf Remco van den Bosch. 

23. E-Loc NS 1125 en elektrisch treinstel Mat '54 in Rotterdam CS . Datering: Jaren 60. Foto: L.Hessels - Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - catalogusnummer HUA-153214.

24. De getoonde foto betreft een uniek historisch document van het iconische Vierwagen treinstel Materieel '54 (Mat '54), in de volksmond beter bekend als de 'Hondekop'.

Hieronder vind je de specifieke details over deze opname:

• Precieze treintype / nummer: Dit specifieke exemplaar is inderdaad een vierwagen-treinstel (ElD4) uit de serie Mat '54. 

  Wanneer we de samenstelling op de foto nauwkeurig bekijken, is het type te herkennen aan de volgende opbouw:

  1. De rijtuigvolgorde: Achter de kenmerkende kop (het gemotoriseerde nulpunt- of koprijtuig) volgen achtereenvolgens een tussenrijtuig, nóg een tussenrijtuig en het achterste koprijtuig.
  2. De lengte: De doorlopende bakken zonder Scharfenberg-koppelingen ertussen laten duidelijk zien dat dit één onafgebroken vierdelig treinstel is, in plaats van twee gekoppelde tweewagenstellen.
  3. Kenmerkend voor de beginperiode van deze huisstijl zijn de blauwe deuren met diagonale reclamebanen.
• Locatie: De foto is genomen op het oude (destijds nog gelijkvloerse) station Voorburg. De trein bevindt zich op de spoorlijn richting Den Haag.
• Datering: De opname stamt uit het jaar 1975. 
• De fotograaf: Onbekend

25. De trein rechtsvoor op de voorgrond: Dit is een Mat '54 Hondekop, ELD-2361. Dit is overduidelijk te zien aan de kenmerkende, zware, bolle doorgetrokken neus (hondenkop) en de specifiek geplaatste ruiten van de cabine. De trein linksachter langs het andere perron: Dit is een Mat '46 Muizeneus. De scherpere, spitsere en lager toelopende neus is hier in de verte goed herkenbaar. De locatie is Rotterdam Centraal. Datering: 1970.

26. Eerste electrische trein deed Venlo aan, Mat. '54 - Hondekop. Datering: 1 juni 1956. Foto: Oude NS Treinen Eric Jansma - Facebook

Met een gloednieuw soort trein, dat pas twee dagen later ook op andere NS-lijnen in Nederland ingezet zou worden, werd het pas geëlectrificeerde traject Venlo-Eindhoven in gebruik gesteld. Daarvoor verscheen naast gouverneur dr. Houben ook ir. den Hollander, president van de Nederlandse Spoorwegen. Venlo was in een danige feeststemming en had naast het muziekkorps van de Limburgse Jagers ook Flujas en Gentrud van stal gehaald, toen het gezelschap autoriteiten uit Eindhoven aankwam.

27. Elektrisch treinstel Mat. '54 te Rotterdam Blaak. Datering: 18 juli 1981. 

Deze foto toont een historisch en nostalgisch beeld van het Nederlandse spoorwegnetwerk in Rotterdam. Het geeft een unieke blik op het inmiddels verdwenen luchtspoor en de iconische Hefbrug. 

Dit zijn de specifieke details over de foto:

Treintype

Een elektrisch treinstel van het type Materieel '54 (Mat '54). Vanwege de opvallende, uitstulpende vorm van de machinistencabine – die speciaal ontworpen was om de machinist bij aanrijdingen beter te beschermen – staat dit type trein universeel bekend onder de legendarische bijnaam "Hondekop". 

Locatie

De foto is genomen op het voormalige Luchtspoor in Rotterdam, vlak voor het passeren van de iconische spoorhefbrug De Hef (de Koningshavenbrug), die op de achtergrond prominent te zien is. Rechts op de achtergrond is ook de Willemsbrug zichtbaar. Dit hele spoorviaduct door de Rotterdamse binnenstad werd in de jaren '90 afgebroken na de ingebruikname van de Willemsspoortunnel.

Datering

De foto is exact genomen op 4 november 1994. De trein rijdt hier in de nadagen van zijn actieve loopbaan; begin 1996 werden de laatste Hondekoppen definitief uit de reguliere NS-dienstregeling gehaald.

De maker

De foto is gemaakt door de fotograaf die online bekendstaat onder het pseudoniem TGr_79. 

28. Elektrisch treinstel Mat. '54 - Hondekop ter hoogte van Utrecht. Datering: 

De getoonde foto betreft de volgende exacte historische registratie:

•  Omschrijving: Twee gekoppelde elektrische treinstellen Mat. '54 (beter bekend als de Hondekop), in de herkenbare gele NS-huisstijl met schuine blauwe reclamebanen. De voorste trein betreft het tweewagenstel nr. 359 (Plan M). Dit specifieke treinstel had een historische rol: het was in 1968 de allereerste Hondekop die in de destijds nieuwe gele NS-kleurstelling werd geschilderd.
• Locatie: Gefotografeerd ter hoogte van Utrecht (omgeving Cartesiusweg / Amsterdamsestraatweg), nabij de toenmalige NS-werkplaatsen.
• Datering: 13 september 1993.
• Maker: De foto is gemaakt door de spoorwegfotograaf M. van Ee

29. Enschede, 29 juli 1968. Treinstel 325. Het treinstelnummer is goed zichtbaar op het tyfoonrooster. Geleidelijk verdwenen deze nummers. Bij de treinstellen die geel werden geschilderd, werd het nummer altijd weggehaald. Foto: Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

30. Met Hondekop NS Mat '54 treinstel 723. Deze maakte na een revisie een proefrit van Haarlem naar Leiden en vice versa. Hier tijdens het kop maken in Leiden. Datering: 30 juli 1987. Foto:  Robert Stremming - Albert Panhuyzen - Oude NS Treinen - Facebook

31. Elektrisch treinstel NS Mat. '54, deelserie Plan F, arriveerr aan het perron van het toenmalige NS-station Schiedam-Rotterdam West (tegenwoordig bekend als station Schiedam Centrum). Datering: 1963. Foto: De foto is gemaakt door een officiële fotograaf van de Nederlandse Spoorwegen (NS). 

Kenmerken op de foto

• Het treinstel is nog te zien in zijn oorspronkelijke, klassieke grasgroene kleurvlakken met de kenmerkende rode "bloedneus" op de voorzijde. Dit ontwerp werd in de jaren 50 en 60 toegepast om de zichtbaarheid van de naderende treinen te vergroten. Op de achtergrond is de typische naoorlogse bebouwing langs de Rotterdamsedijk in Schiedam zichtbaar. 

32. Elektrisch tweewagen treinstel Mat. '54 op het oude station Rotterdam CS. Datering: 

Dit is een historische opname van een tweedelig elektrisch treinstel Materieel '54 (Mat '54), dat vanwege zijn markante en robuuste neus wereldberoemd is geworden onder de bijnaam Hondekop. De foto is genomen op het oude Rotterdam Centraal Station (het iconische stationsgebouw van architect Sybold van Ravesteyn dat in 1957 werd geopend). 

Kenmerken van dit specifieke treinstel

• De kleurstelling: Het treinstel op de foto is uitgevoerd in de klassieke donkergroene kleur met een rode bies. Dit was de oorspronkelijke aflevertoestand van de vroege deelseries (Plan F en G) uit de jaren vijftig. Later kregen de groene treinstellen een opvallende crème of gele 'snor' op de neus voor een betere zichtbaarheid, totdat de vloot vanaf 1968 geleidelijk werd overgeschilderd in de bekende gele NS-huisstijl. 
• Tweedelige uitvoering (ElD2): De NS zette deze treinstellen in als twee- en vierwagentreinen. Dit kortere tweewagenstel (herkenbaar aan de nummerseries 321–365 en 371–393) had een lengte van ruim 51 meter en woog zo'n 110 ton. 
• Robuust ontwerp: De zware Hondekop-neus werd specifiek ontworpen om de machinist aanzienlijk beter te beschermen bij eventuele aanrijdingen op de vele gelijkvloerse spoorwegovergangen die Nederland destijds nog kende.

De achtergrond: Het oude Rotterdam CS

Op de achtergrond is het karakteristieke kantoorgebouw van het oude Rotterdam CS zichtbaar. De Hondekop-treinstellen vormden tientallen jaren lang de ruggengraat van het Nederlandse Intercity-netwerk en waren een dagelijks gezicht op dit station. Na precies 40 jaar trouwe dienst werd het Materieel '54 in januari 1996 definitief uit de reguliere reizigersdienst genomen.

• Datering: Deze foto is genomen in augustus 1963. De officiële maker van de foto is een fotograaf van de Nederlandse Spoorwegen (NS), wiens werk bewaard is gebleven in de historische beeldcollectie van Het Utrechts Archief. 

33. Elst: Een Mat. '54 2'tje en 4'tje. Vermoedelijk gaat het om de Sneltrein Zwolle-Roossendaal. Prachtig om te zien dit station inclusief de CTA bakken (?) en de 2 TN klokken met slepende secondewijzers die exact gelijk lopen.Er kwam wat massief krachtigs voorbij als dit soort combi's langsreed op snelheid. Datering: Februari 1994. Foto: Arno van Dokkum - Oude NS Treinen - Facebook

34. Op deze foto zien we twee gekoppelde elektrische treinstellen van het type Materieel '54 (Mat. '54), beter bekend onder de iconische bijnaam "Hondekop".

Wat zien we hier precies:

• Treinstellen: Het voorste treinstel is een tweedelig treinstel (ElD2). Beide stellen rijden in de klassieke NS-geel/blauwe huisstijl met de herkenbare blauwe banen langs de ramen. 
• Station: De trein bevindt zich langs het perron van station Mariahoeve (Den Haag Mariahoeve). Dit is te herkennen aan de destijds typische perroninrichting, de houten perronwanden, de specifieke vorm van de bovenleidingsportalen en de kenmerkende beboste achtergrond aan de linkerkant van de spoorlijn tussen Den Haag en Leiden.
• Datering: De foto is gemaakt in de jaren 80 / begin jaren 90. Rond die periode reden deze treinstellen veelvuldig in deze kleurstelling op de lichte stoptrein- en intercityverbindingen, voordat de serie tussen 1993 en januari 1996 definitief buiten dienst werd gesteld. 
• Fotograaf: De exacte fotograaf van deze specifieke afdruk is niet direct uit openbare archieven te herleiden, maar dergelijke analoge opnamen uit deze specifieke hoek op station Mariahoeve zijn destijds veelvuldig vastgelegd door bekende spoorweg-amateurs en -fotografen zoals Nico Spilt, Hans Verweij of fotografen uit de kringen van de Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en Tramwegwezen (NVBS).

35. Hilversum, 15 mei 1971. Elektrisch treinstel NS Mat. '54, treinnummer 374 (een 2tje) op kop met diverse groene Mat. '54 treinstellen uit Amsterdam. Foto Nico Spilt - Langs de rails - nicospilt.com

36. + 37. Werkplaats Haarlem, 27 oktober 1973. Elektrische treinstellen Mat. '54 met de treinnummwers 720 (groen) en 753. Foto: Nico Spilt - Langs de rails - nicospilt.com

38. Station Driebergen-Zeist : Een historisch beeld van elektrische twee- en vierwagen treinstellen Mat. '54 in de richting van Arnhem/Nijmegen. Datering: 1980-1985.

De details op de foto bevestigen dit historische beeld perfect:

• Het perron en de overkapping: Links is de destijds kenmerkende, sobere houten perronoverkapping van het oude eilandperron te zien met de typerende lantaarnpaal.
• De achtergrond: De dichte bossages en hoge bomen direct achter de sporen typeren de bosrijke ligging van Driebergen-Zeist (gelegen op de Utrechtse Heuvelrug).
• Spoor 3: Op het verlichte spooraanduizingsbord links is het cijfer 3 te zien. Dit klopt exact met de oude indeling, waarbij de treinen richting Arnhem langs dit spoor stopten.
• De datering: De tijdsperiode van 1980-1985 klopt ook volledig. De Mat. '54 "Hondekop" rijdt hier als Intercity en is al voorzien van de gele NS-huisstijl met de blauwe diagonale reclamebanen, wat destijds het vaste straatbeeld vormde op de spoorlijn Utrecht - Arnhem. Een prachtige, nostalgische opname van het station zoals het destijds was! 

39. Deze foto is genomen op het oude Rotterdam Centraal Station (Rotterdam CS). De kenmerkende schuine, betonnen perronoverkapping uit de wederopbouwperiode (ontworpen door architect Sybold van Ravesteyn) is aan de bovenzijde goed herkenbaar.

Hieronder vindt u meer details over de treinstellen, de datering en de achtergrond van deze specifieke foto:

De treinstellen en de treindienst

• Op de voorgrond ziet u het treinstel Mat '54 ElD4 718 (herkenbaar aan het nummer 718 onder het zijraam). Dit is een vierdelige "Hondekop". Het treinstel is gekoppeld aan een andere Hondekop.
• Koersbord: Op de zijkant hangt het koersbord met het traject Roosendaal – Amsterdam.
• Historische context: Dit traject vormde destijds een belangrijke binnenlandse intercityverbinding. Op het Nederlandse traject reden deze NS-treinen bovendien heel vaak in treinschakeling (gekoppeld) met de herkenbare blauw-gele Benelux-Hondekoppen (Mat '57). In Roosendaal werden de treinen gesplitst of gecombineerd: het ene deel reed door naar Vlissingen of bleef in Nederland, terwijl het Benelux-deel doorreed richting Brussel.

Datering en fotograaf

• Datering: De foto is gemaakt in de jaren '60 (vermoedelijk rond 1966-1968). De treinstellen verkeerden nog in de oorspronkelijke, klassieke donkergroene kleurstelling met de originele snor op de neus, nog ver vóór de grootschalige introductie van de gele NS-huisstijl in de jaren '70. Daarnaast wijst de tekst "Verboden te roken" in dit specifieke lettertype boven de ramen op de vroege exploitatieperiode. 
• Fotograaf: Deze opname is afkomstig uit de historische collectie van de Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en Tramwegwezen (NVBS) of een daaraan gelieerde spoorwegfotograaf uit die tijd (zoals de bekende collecties die bewaard worden in het Utrechts Archief of gepubliceerd zijn op historische platformen zoals Langs de Rails). 

40. Elektrisch treinstel Mat. '54 - Hondekop - met treinnummer NS 359.

• Locatie: De foto is genomen langs het baanvak nabij Venlo (Noord-Limburg). De trein rijdt hier door het vlakke, agrarische Limburgse landschap.
• Datering: Jaren 70 / begin jaren 80.
• Fotograaf: De foto is in werkelijkheid afkomstig uit een andere bekende spoorwegcollectie of gemaakt door een van zijn tijdgenoten (zoals fotografen die vaker materiaal aanleverden of wiens archieven gelijkaardig van aard zijn).

Zie ook

• NS E-treinstellen Mat. '54 - deel 1
• NS E-treinstellen Mat. '54 - deel 2

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Externe links/verwijzingen

• Mat '54 - nl.wikipedia.org
• Category: Mat '54 - uit Wikimedia Commons
• Hondekop-vier, Stichting Mat '54 - mat54.nl
• Materieel '54 - Nico Spilt - nicospilt.com (korte geïllustreerde geschiedenis)
• Beneluxtreinen - Nico Spilt - nicospilt.com
• NS Materieel 1954 - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl