1.Deze affiche is uit 1947. Het is kort na de Tweede Wereldoorlog ontworpen door grafisch ontwerper Fedde Weidema voor de Nederlandse Spoorwegen (NS). De poster vierde de wederopbouw van het spoornetwerk, specifiek het herstel van de cruciale spoorbruggen waarmee Noord- en Zuid-Nederland weer rechtstreeks met elkaar werden verbonden. 

2. Deze affiche is ontworpen in 2023. Hoewel de stijl en de iconische groene trein (het treinstel Mat '36) direct teruggrijpen naar de historische naoorlogse posters, is dit een modern ontwerp. Het werd speciaal gemaakt als promotieaffiches voor de tentoonstelling 'Onder Hoogspanning, elektrificatie in stroomversnelling' die in 2023 te zien was in het Spoorwegmuseum.

3. Deze affiche is uit 1939.Het werd ontworpen door de bekende grafisch ontwerper Machiel Wilmink ter gelegenheid van de grote jubileumtentoonstelling in Amsterdam, waarin het 100-jarige bestaan van de spoorwegen in Nederland (1839–1939) werd gevierd. De poster toont prachtig de contrasten van die eeuw: de historische stoomlocomotief De Arend uit 1839 naast een toen hypermodern elektrisch treinstel. Zie voor meer informatie: https://retours.eu/nl/18-jubilea-spoorwegen-nederland/#3

4. Deze affiche is uit 1932. Het werd ontworpen door de Nederlandse ontwerper en fotograaf Willy van de Poll (1893–1951) in opdracht van de Nederlandse Spoorwegen. 

Kenmerken van de affiche:

• Het ontwerp: Van de Poll gebruikte een zelfgemaakte foto van de westelijke seinbrug bij Amsterdam Centraal Station als basis voor deze lithografie.
• De stijl: Het heeft een bijna abstracte, modernistische compositie met de krachtige lijnen van de spoorbanen die in het perspectief samenkomen.
• De boodschap: Met de tekst "Uw Vervoersweg" positioneerde de NS het spoornetwerk als de betrouwbare, moderne ruggengraat van het Nederlandse goederen- en reizigersvervoer in de jaren 30. 

5. Een NS1200 in de bruine kleur, zoals enkele locs enige jaren hebben rondgereden. Daarna werden ze blauw, net als hun turquoise soortgenoten. Omslag van "Speurtocht langs de rails" uit 1953. Tekening door H. Giesen. Uit mijn collectie jeugdboeken. Foto: Langs de rails - nicospilt.com

6. Noordereiland Maasbruggen en de Wilhelmina kade. Deze iconische affiche van Rotterdam stamt uit circa 1930.

Achtergrondinformatie

• Ontwerp: De originele litho werd ontworpen door de Nederlandse kunstenaar Machiel Wilmink.
• Voorstelling: Op de affiche is het ss Statendam (III) van de [Holland-Amerika Lijn](https://www.invaluable.com/auction-lot/poster-by-machiel-wilmink-holland-for-the-holiday-362-c-812f962c4d) te zien, dat onder de zojuist geopende spoorhefbrug De Hef (de Koningshavenbrug, opgeleverd in 1927) doorvaart. Op de achtergrond ligt de Willemsspoorbrug.
• Tekst: De tekst "Noordereiland Maasbruggen en de Wilhelmina kade" verwijst naar de specifieke historische locaties in de Rotterdamse haven die op het beeld samenkomen.

7. Nederlandse spoorwegaffiches uit de jaren 30. Deze affiche stamt uit 1938 (de periode van het interbellum, vlak voor de Tweede Wereldoorlog). De poster werd ontworpen door Emmanuel Gaillard ter gelegenheid van de grootschalige elektrificatie van het Nederlandse 'Midden-net' op 15 mei 1938. Dit bracht snellere verbindingen tussen de belangrijkste Nederlandse steden en luidde de invoering van een regelmatige, starre dienstregeling in. Op de afb. is het destijds hypermoderne stroomlijntreinstel [Mat '36) te zien.

8. Deze affiche stamt uit de jaren 30 van de 20e eeuw (circa 1935-1939).  Bron: Kees van der Laan (1903-1983)

Achtergrond en Kenmerken

• Ontwerper: De affiche werd ontworpen door de Nederlandse expressionistische kunstenaar en ontwerper Kees van der Laan.
• De Slogan: Tijdens de economische crisis in de jaren dertig lanceerde de Nederlandsche Spoorwegen (NS) actieve reclamecam-pagnes met de basisslogan "Veilig Vlug Voordelig". Voor deze specifieke wintercampagne werd het woord "Verwarmd" toegevoegd om het comfort van reizen per trein tijdens de koude maanden te benadrukken. 
• Stijl: Het krachtige, dynamische ontwerp toont een stoomlocomotief die door het gure winterlandschap raast langs door de wind kromgetrokken bomen. Het is een van de laatste bekende Nederlandse spoorwegaffiches waarop een stoomlocomotief zo promi-nent als symbool van moderne snelheid werd afgebeeld.

9. Hollandsche Spoor Den Haag - Nijmegen via Rotterdam. Deze affiche stamt uit de periode van de Eerste Wereldoorlog, specifiek uit het jaar 1916.  De affiche is ontworpen door de Nederlandse kunstenaar en grafisch ontwerper Christiaan C. Schaaf (1890–1969) in opdracht van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM). Het maakte reclame voor de rechtstreekse, comfortabele treinverbinding tussen Den Haag (Hollandsch Spoor) en Nijmegen via Rotterdam, waarbij reizigers niet hoefden over te stappen. De visuele stijl met krachtige typografie en dynamische rookwolken is typerend voor de vroege twintigste-eeuwse Nederlandse reclamekunst. 

10. Dit iconische affiche stamt uit 1939. 
De poster is in de late jaren 30 (interbellum) ontworpen door de bekende Nederlandse ontwerper en illustrator Frans Mettes (1909–1984) in opdracht van de Nederlandsche Spoorwegen.

• Het product: De NS introduceerde de 8-daagse abonnementenkaart in 1930 om in de crisistijd goedkoop reizen te stimuleren.
• De trein: Op de poster staat het gestroomlijnde dieselelektrische treinstel 'Mat '34' (de bekende Dieseldriepoot) centraal, hét symbool voor de modernisering van het spoor in de jaren 30.
• De spelling: De tekst gebruikt nog de oude spelling ("daagsch" met sch), welke kort na de Tweede Wereldoorlog officieel werd afgeschaft.

11. Doorgaande trein Amsterdam-Bazel Via Eindhoven-Venlo-Keulen. Uit de collectie: Spoorwegen in Beeld. Vervaardigingsjaar: 1947. Collectie: Spoorwegen in Beeld. Instelling: Spoorwegmuseum Bron: Spoorwegen in Beeld, Spoorwegmuseum - geheugen.delpher.nl

12. Deze affiche stamt uit het jaar 1942. Het is ontworpen door de Nederlands-Duitse kunstenaar en illustrator Karel Thole (Karel Thole). De affiche werd uitgebracht tijdens de Tweede Wereldoorlog om het publiek te informeren dat de collectie van het Spoorwegmuseum tijdelijk was ondergebracht en tentoongesteld in het Rijksmuseum aan de Stadhouderskade in Amsterdam. De Nederlandse Spoorwegen (NS) hadden de eigen museumruimtes in Utrecht destijds zelf nodig.

13. Deze affiche komt uit de jaren 30 van de 20e eeuw (circa 1931-1935). Het is ontworpen door de kunstenares Agnes Canta, die als enige vrouw voor de Tweede Wereldoorlog affiches ontwierp voor de Nederlandse Spoorwegen. 

Wat zien we op de affiche?

De affiche is ontworpen in een strakke, modernistische Art Deco-stijl en maakt reclame voor nachttreinen voor goederenvervoer. De visuele elementen beelden de directe logistieke verbinding uit:

• Links (Havens): We zien de abstracte weergave van een groot zeeschip met kranen en een Nederlandse vlag, wat symbool staat voor de havens van Amsterdam en Rotterdam.
• Rechts (Industrie): Er zijn rokende fabriekspijpen en industriële gebouwen afgebeeld, die symbool staan voor de textielfabrieken en zware industrie in Twente.
• Centraal (De verbinding): Twee grote, felrode pijlen die elkaar kruisen overbruggen de afstand tussen de havens en de industrie. Dit geeft aan dat het transport snel en rechtstreeks "vice-versa" (heen en terug) verloopt. 
• Tekstueel: De tekst benadrukt dat het gaat om een nieuwe dienst van de Nederlandsche Spoorwegen voor goederen-vervoer met nieuwe nachttreinen.

14. 125 jaar Spoorwegen in Nederland. Ontdek de geschiedenis van de Nederlandse spoorwegen van 1839 tot 1964 met deze vintage treinreclame, tentoongesteld in een museum. Bewonder de charme van vintage reisposters en iconische treinontwerpen. Vintage spoorweg, Spoorwegkunst, Locomotieven.

Deze affiche dateert uit 1964. Er wordt reclame gemaakt voor het 125-jarige jubileum van de spoorwegen in Nederland (1839–1964). De affiche werd ontworpen door de Nederlandse grafisch ontwerper Jan Rodrigo ten behoeve van de feestelijke publieksmanifes-taties en tentoonstellingen die de Nederlandse Spoorwegen (NS) dat jaar organiseerde.Visueel wordt dit jubileum uitgebeeld door het contrast tussen het zwarte silhouet van de eerste Nederlandse stoomlocomotief ('De Arend' uit 1839) en een modern groen diesel-elektrisch treinstel uit de jaren 60. Zie voor meer informatie: https://retours.eu/nl/18-jubilea-spoorwegen-nederland/#7

15. Veilig de klok rond. Periode 1967. Uit de collectie: Afficheproject.
Het doel van deze affiche van de Nederlandsche Spoorwegen (NS) uit 1967 was het bevorderen van de arbeidsveiligheid op en rond het spoor. Het is een interne veiligheidsposter (onderdeel van de serie "Sector Persoonlijke Veiligheid no. 27") die spoorwegpersoneel bewust moest maken van de risico's op de werkplek. Met de slogan "VEILIG de klok rond!" en de stationsklok waarop de uren zijn vervangen door de twaalf maanden, werd de nadruk gelegd op het feit dat alertheid en veilig werken een constante prioriteit moeten zijn — elk uur van de dag, het hele jaar door.

16. Deze affiche stamt uit 1964. Het doel van deze affiche was het vieren en aankondigen van het 125-jarig jubileum van de spoorwegen in Nederland (1839–1964).Kernpunten van de afficheHistorische mijlpaal: In 1839 reed de allereerste stoomtrein ("De Arend") tussen Amsterdam en Haarlem.Visuele contrasten: De poster toont op de achtergrond een gedetailleerde afbeelding van de historische locomotief De Arend. Op de voorgrond staat een strakke, moderne grafische weergave van een toenmalige NS-trein (Hondekop of Plan T/V-stijl). Dit symboliseert 125 jaar aan technologische vooruitgang.Doelgroep: De affiche werd door de NS ingezet als publiekscommunicatie om de trots op het Nederlandse spoornetwerk te tonen en de jubileumactiviteiten in dat jaar te promoten.

De ontwerper van deze affiche is de Utrechtse kunstenaar en schilder Jan Rodrigo. Hij ontwierp ter gelegenheid van dit 125-jarige NS-jubileum in 1964 een serie van drie verschillende varianten. Zijn signatuur (Rodrigo) is rechtsonder in de hoek van de affiche te zien.

17. Ook in 1964 vrij baan voor… veiligheid. Deze affiche is een interne veiligheidsposter van de Nederlandse Spoorwegen (NS) uit het jaar 1964. Net als de allereerste poster die je liet zien, maakt dit werk deel uit van de langlopende reeks van de Afdeeling Persoonlijke Veiligheid en de Veiligheidscommissie (ditmaal nummer 15) om spoorwegpersoneel bewust te maken van veilig werken.

Kerngegevens van de affiche

• De Ontwerper: Rechtsonder is de affiche gesigneerd door Eppo Doeve (1907–1981), een van de bekendste en meest veelzijdige Nederlandse ontwerpers, illustratoren en kunstenaars van de 20e eeuw. Hij ontwierp veelvuldig voor de NS, variërend van reisaffiches tot veiligheidscampagnes.
• De Boodschap: Met de tekst "ook in... 1964 VRIJ BAAN VOOR... VEILIGHEID" werd het spoorpersoneel opgeroepen om het nieuwe jaar met een scherpe focus op veiligheidsvoorschriften te beginnen.
• Visuele Symboliek: De poster toont een krachtig, vastberaden gezicht van een spoorman (herkenbaar aan de pet met het klassieke NS-gevleugelde wielembleem) die uitkijkt over een strak perspectief van spoorstaven. De spoorstaven vormen tevens de treden van een ladder of een 'vrije baan', wat symboliseert dat een veilige werkomgeving de basis is voor een ongestoorde treinenloop.

18. Dit is een iconische vintage reclameaffiche voor het goederenvervoer van de Nederlandsche Spoorwegen (NS). 

Ontwerper en Stijl

• Kunstenaar: De affiche is ontworpen door de bekende Nederlandse illustrator en boekbandontwerper Frans Mettes (1909–1984). Zijn handtekening ("Mettes") is linksboven de blauwe krat op het spoor te zien. 
• Stijl: Het ontwerp ademt de gestroomlijnde sfeer van de Art Deco en het vroege modernisme uit de jaren 30 en 40. Het maakt gebruik van krachtige, geometrische vormen en een dynamisch perspectief om snelheid, moderniteit en betrouwbaarheid uit te stralen. 

Visuele Elementen

• De Stoomlocomotief: Centraal staat een imposante, frontaal weergegeven stoomlocomotief gehuld in een felle, rode gloed. Rood symboliseert hier de kracht en de 'energie' (het vuur/de stoom) van het spoor. 
• De Goederenkrat: Op de voorgrond staat een grote, strakke, blauwe kubusvormige goederenkrat op de rails. De blauwe kleur contrasteert sterk met het rood van de trein. De lichtstralen die van de krat afkomen, versterken het idee dat goederenvervoer hier de hoofdrol speelt.
• De Kleuren: Het kleurgebruik is direct geïnspireerd op de Nederlandse vlag (rood, wit en blauw), gecombineerd met een diep-zwarte achtergrond voor maximaal contrast en opvalwaarde op de stations perrons.

De Boodschap

De tekst op de affiche luidt:

"Verzendt de Nederlandsche goederen met de Nederlandsche Spoorwegen"

Dit was een zakelijke, chauvinistische oproep aan Nederlandse ondernemers en handelaren om hun vracht en pakketten niet via de opkomende concurrentie (zoals vrachtwagens over de weg), maar veilig en snel per spoor te transporteren.

19. Diesel-elektrisch treinstel NS Mat. '34 (DEIII).

Deze vintage NS-reclameaffiche uit 1934, ontworpen door Petrus Kleintjes, adverteert voor de revolutionaire introductie van de vaste, frequente dienstregeling op het Nederlandse spoornetwerk. 

De Kerngedachte: Modernisering en Regelmaat

De affiche vertelt een verhaal van ingrijpende vernieuwing bij de Nederlandsche Spoorwegen in de jaren 30:

• Uurdienst (De Klokvaste Dienstregeling): Dit is de belangrijkste functionele boodschap. In 1934 startte de NS met het rijden van treinen met een vaste frequentie—elk uur op vaste tijden. Dit principe (het 'middennet' met Utrecht als centraal knooppunt) vormt nog altijd de basis van het huidige Nederlandse spoorboekje. 
• Veilig & Snel: Deze trefwoorden beloven de reiziger betrouwbaarheid en tijdwinst. Het reizen per spoor wordt gepositioneerd als superieur aan de auto of de autobus.

Het Hoofdpersonage: De "Dieseldrie" (Mat '34)

De gestroomlijnde, zilvergrijze trein die diagonaal over de affiche snijdt, is het paradepaardje van die tijd: de Mat '34 (ook wel de Dieseldrie genoemd). 

• Revolutionair design: Dit was het allereerste aerodynamische stroomlijnmaterieel in Nederland. De futuristische, afgeronde neus met de opvallende rode details markeerde het symbolische afscheid van de traditionele zwarte, hoekige stoomlocomotief voor passagiersvervoer. 
• Snelheidsbeleving: De ontwerper Petrus Kleintjes heeft de trein in een extreem vogelvluchtperspectief geplaatst. De rails en de trein verdwijnen in een scherpe lijn naar de horizon, wat het gevoel van dynamiek, vooruitgang en enorme snelheid versterkerkt.

Stijl en Kleur

De affiche maakt gebruik van een frisse, lichtgroene achtergrond die contrasteert met de strakke, rode schreefloze belettering. Deze minimalistische, geometrische stijl is kenmerkend voor de vroege Streamline Moderne en de functionele reclamekunst uit het inter-bellum, waarbij de boodschap in één oogopslag helder moest zijn voor de voorbijganger op het perron. 
Wilt u meer weten over de introductie van deze historische treinen, of bent u benieuwd naar andere iconische affiches uit de Collectie van Het Spoorwegmuseum.

20. Deze historische art-deco-affiche is een reclame-uiting van het Nederlandse elektrotechnische bedrijf Heemaf uit Hengelo.

De poster stamt uit de periode 1924–1927 en is ontworpen ter gelegenheid van de elektrificatie van de spoorlijn tussen Amsterdam en Rotterdam. 

Kernboodschap van de affiche

• Bedrijfstrots: De tekst onderaan vermeldt: "Het meerendeel van de electrische uitrustingen voor deze treinen werd geleverd door HEEMAF, Hengelo". Het bedrijf promoot hiermee haar cruciale rol en expertise in de modernisering van het Nederlandse spoorwegnet.
• De Blokkendoos: De getoonde trein (met het nummer C 9001) is het iconische Mat '24-materieel, in de volksmond beter bekend als de "Blokkendoos". Dit was de allereerste generatie elektrische treinen van de Nederlandse Spoorwegen (NS). 
• Moderniteit en elegantie: Links op het perron staat een vrouw in modieuze, witte kleding uit de jaren 20 (de zogeheten flapper-stijl). Zij symboliseert de destijds hypermoderne, schone, snelle en luxueuze manier van reizen die de elektrische trein de reiziger bood.

21. Één troost m’neer! Ze gan nu elk half uur. Joop Geesink (Dutch, 1913-1984), circa 1939.

• Deze iconische spoorwegaffiche stamt uit 1938.

De poster is ontworpen door de bekende Nederlandse ontwerper en reclamemaker Joop Geesink (later ook de geestelijk vader van Loekie de Leeuw). De Nederlandse Spoorwegen (NS) gebruikte de affiche om reclame te maken voor de introductie van de vernieuwende en regelmatige halfuursdienst op de belangrijkste trajecten, die op 15 mei van dat jaar (en de daaropvolgende zomerdienstregeling van 1939) van kracht werd. 

22. Veilig, Vlug, Voordelig. Nederlandse spoorwegaffiches uit de jaren 30. De invloed van de Franse ontwerper Cassandre en de reclame-acties van de Nederlandse Spoorwegen goedkope tickets en dagjes uit leverden in de jaren 30 een reeks mooie affiches op.

Dit is een iconische Nederlandse spoorwegaffiche uit 1932, ontworpen door de fotograaf en ontwerper Willy van de Poll (1893-1951) in opdracht van de [Nederlandsche Spoorwegen](https://retours.eu/nl/35-NS-spoorwegaffiches-jaren-30/).
De affiche maakt reclame voor het nachttransport per trein en toont de volgende elementen: 

• Mercurius: De centrale, roodverlichte figuur die op de locomotief meerijdt is de Romeinse god Mercurius, de god van de handel, reizigers en het transport. Hij is herkenbaar aan zijn gevleugelde helm en de caduceus (staf met slangen en vleugels) in zijn hand.
• De Locomotief: Een krachtige stoomlocomotief die door de nacht snijdt onder een volle maan en een heldere sterrenhemel.
• De Tekst: Onderaan staat in een strak, modernistisch lettertype de boodschap: "Reizigers- en goederenvervoer per spoor 's nachts door".

Achtergrond

Van de Poll greep met deze figuur terug op traditionele 19e-eeuwse spoorsymboliek, maar gaf er een moderne draai aan. Hij gebrui-kte een zelfgemaakte foto als basis voor dit ontwerp. Voor de 'oer-foto' liet hij destijds een NS-medewerker poseren op de locomotief — al droeg die medewerker in werkelijkheid wel gewoon kleding. 

23. Deze affiche stamt uit 1948. 

Op de affiche zien we het volgende:

• De E-loc NS 1010: Dit is een [elektrische locomotief uit de serie 1000 van de Nederlandse Spoorwegen. De locomotief is afgebeeld in zijn oorspronkelijke olijfgroene/khaki kleurstelling.
• Spoorweginfrastructuur: De locomotief rijdt op een spoorlijn met daarboven de bovenleiding waaraan de stroomafnemer (panto-graaf) is gekoppeld.
• Promotietekst: De gedurfde, gestileerde letters tonen de slagzin "Groter snelheid meer comfort". De affiche werd vlak na de Tweede Wereldoorlog uitgebracht om de modernisering en elektrificatie van het Nederlandse spoornet te promoten.