NS E-treinstellen Mat. '35

NS Mat. '35, voluit Materieel '35 genoemd, was een revolutionaire stap in de geschiedenis van de Nederlandse Spoorwegen. Het was de allereerste serie elektrische stroomlijntreinen van Nederland. Hoewel de serie met slechts acht tweewagenstellen erg klein was, diende dit materieel als het cruciale prototype voor de grotere, latere reeksen stroomlijnmaterieel (zoals Mat. '36, Mat. '40 en Mat. '46). 

Belangrijkste specificaties

Mat. '35 week radicaal af van het destijds gangbare, zware Blokkendoosmaterieel (Mat. '24). Door de aerodynamische vorm en lichte bouwwijze lag het energieverbruik per vierkante meter vloeroppervlak maar liefst 40% lager dan bij zijn voorgangers. 

Kenmerken:

  • Bouwjaar: 1935.
  • Aantal gebouwde eenheden: 8 tweewagenstellen (nummers 201–208) 
  • Fabrikanten: Allan (Rotterdam), Beijnes (Haarlem) en Werkspoor (Utrecht) 
  • Max. Snelheid: 120 km/u 
  • Stroomvoorziening: 1500 V gelijkstroom 
  • Bijnamen: "Hoek van Hollanders" en "Muizeneus"
  • Dienstperiode: 1935 – 1964

Innovaties en Techniek

  • Stroomlijnvorm: De opvallende, afgeronde kopvorm was rechtstreeks overgenomen van de succesvolle dieselelektrische trein-stellen Mat. '34 ("Diesel-drie") uit 1934. Omdat het publiek de vorm associeerde met deze nieuwe diesels, bleven veel reizigers ze hardnekkig "diesels" noemen, ondanks de stroomafnemers op het dak.
  • Scharfenbergkoppeling: Mat. '35 introduceerde de automatische Scharfenbergkoppeling voor elektrische treinen in Nederland. Hiermee konden treinstellen snel pneumatisch en elektrisch aan elkaar gekoppeld worden om in treinschakeling te rijden. Ze konden later probleemloos gekoppeld rijden met modernere opvolgers zoals [Mat.'36 en Mat.'46 
  • Brede instapdeuren: In tegenstelling tot latere stroomlijners die schuifdeuren kregen, herkende je de Mat '35 direct aan de tradi-tionele klapdeuren. Daarnaast had de kop een kenmerkende indeling met drie frontlampen boven de ruiten. 

Inzetgebied en de bijnaam "Hoek van Hollanders"

De treinstellen werden speciaal aangeschaft voor de net geëlektrificeerde Hoekse Lijn tussen Rotterdam en Hoek van Holland. Hieraan dankten zij hun beroemde bijnaam "Hoek van Hollanders". 
De vloot was opgedeeld in twee specifieke varianten om flexibel in te spelen op de reizigersstroom: 

  • 4 treinstellen type ELh2: Tweewagenstellen zonder bagageruimte, hoofdzakelijk gebruikt als extra versterking tijdens de spits.
  • 4 treinstellen type ELDh2: Tweewagenstellen met een bagageruimte voor de internationale reizigers van en naar de veerboten. 

Omdat ze de eerste jaren de enige elektrische stroomlijners waren met deze automatische koppeling, konden ze destijds niet gemengd rijden met het reguliere Blokkendoosmaterieel op andere lijnen. Ze bleven daardof heel specifiek aan hun eigen spoorlijn gebonden. Later in hun carrière doken ze ook op op de Hofpleinlijn.

Kleurstelling & Interieur comfort

De treinen kregen bij aflevering een zeer chique en moderne uitstraling. De buitenzijde was donkergroen gespoten met rode biezen, zilverkleurige daken en aluminium schortplaten aan de onderzijde.  Ook van binnen was de vooruitgang merkbaar. In de derde klasse (de laagste klasse) werden de traditionele harde, houten banken die men nog kende uit de Blokkendoos definitief vervangen door comfortabelere banken met een aluminium frame en kunstlederen bekleding. 

Oorlogsschade en het Einde

De Tweede Wereldoorlog trof het Nederlandse spoorwegmaterieel hard, en de kleine serie Mat. '35 vormde geen uitzondering. Na de oorlog waren er van de oorspronkelijke acht treinstellen nog maar genoeg bruikbare rijtuigen over om zes treinstellen opnieuw op te bouwen. Deze kregen de nieuwe doorlopende nummers 201 t/m 206.
De overgebleven stellen keerden na de oorlog terug op de Hoekse Lijn en bleven nog geruime tijd trouw hun diensten rijden. Tussen 1958 en 1964 werd de serie definitief buiten dienst gesteld en gesloopt. In tegenstelling tot Mat. '24 of Mat. '36 is er van de originele Mat. '35 helaas geen enkel exemplaar bewaard gebleven voor museumdoeleinden. 

1. Hoek van Holland Haven. Twee nieuwe tweewagen-stellen mat.'35, waaronder rijtuig CD 9701. Deze treinstellen werden ingezet op de Hoekse Lijn Rotterdam–Hoek van Holland, vandaar hun bijnaam "Hoek van Hollanders". De rijtuigen droegen in het begin afzonderlijke nummers, enkele jaren later werden er treinstelnummers ingevoerd (201 t/m 208). Er zijn acht Hoek van Hollanders gebouwd: vier met en vier zonder bagageafdeling, waarvan de laatste als versterkingsmaterieel dienstdeden. De treinstellen zijn gebouwd door Werkspoor, Beijnes en Allan. Na de oorlog waren er nog zes treinstellen over, waarvan de laatste dienstdeed tot 1964. Bron: Prentbriefkaart collectie Nico Spilt - Langs de rails / nicospilt.com

2. Catalogusnummer: 807064. Het fabrieksnieuwe electrische treinstel nr. mCD 9701 (Mat. '35, serie mCD 9701-9704, later nrs. 204-206, 208, "Hoek van Hollanders") van de N.S. op het terrein van Werkspoor te Zuilen. Datering: Tussen 01-01-1935 en 31-12-1935.
Foto: Werkspoor N.V. - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Licentiestatus: Publiek Domein

3. Catalogusnummer: 161990. Electrische treinstellen nrs. 203 en 201 (Mat. '35, "Hoek van Hollanders") van de N.S. te Rotterdam D.P., met verduisterde frontseinen. Datering: Tussen 01-01-1940 en 31-12-1944.

Foto: Onbekend - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Opmerking: Afbeelding behoort tot de Collectie De Pater. Licentiestatus: Publiek Domein

4. Catalogusnummer: 163310. Het electrische treinstel nr. mCD 9701 (Mat. '35, serie mCD 9701-9704, later nrs. 204-206, 208, "Hoek van Hollanders") van de N.S. te Hoek van Holland. Datering: Tussen 01-01-1935 en 31-12-1938.

Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Opmerking: Afbeelding behoort tot de Collectie De Pater. Licentiestatus: Publiek Domein

5. Catalogusnummer: 164238. Het interieur van een electrisch treinstel Mat. '35 (serie mBC 201-208, later nrs. 201-208, "Hoek van Hollanders") van de N.S: compartiment 2e klasse. Datering: Tussen 01-01-1935 en 31-12-1938.

Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Opmerking: Afbeelding behoort tot de Collectie De Pater. Licentiestatus: Publiek Domein

6. Catalogusnummer: 807062. Electrisch treinstel nr. mCD 9701 (Mat. '35, serie mCD 9701-9704, later nrs. 204-206, 208, "Hoek van Hollanders") van de N.S. Datering: Tussen 01-01-1935 en 31-12-1936.

Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Opmerking: Foto bevindt zich in het archief van de Dienst van Materieel en Werkplaatsen van de N.S., toegangsnummer 955, inv. nr. 806. NS fotonummer 1442. Licentiestatus: Publiek Domein

7. Catalogusnummer: 163309. Electrisch treinstel nr. mC 9601 (Mat. '35, serie mC 9601-9604, later nrs. 201-208, "Hoek van Hollanders") van de N.S., gekoppeld met het treinstel nr. mBC 9504 (nrs. 9501-9503, 9507).

Datering: Tussen 01-01-1935 en 31-12-1938. Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl  Opmerking: Afbeelding behoort tot de Collectie De Pater. Licentiestatus: Publiek Domein

8. Catalogusnummer: 163352. Electrisch treinstel nr. mC 9604 (Mat. '35, "Hoek van Hollanders") van de N.S. met een gezelschap tijdens een proefrit Amsterdam-Zandvoort v.v. op het N.S.-station Amsterdam C.S. Datering: April 1937.
Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl

Opmerking: Afbeelding behoort tot de Collectie De Pater. Licentiestatus: Publiek Domein

9. Catalogusnummer: 806684. Het spoorviaduct (voormalig Z.H.E.S.M.-viaduct) over de Gordelweg te Rotterdam, met een trein bestaande uit electrische treinstellen Mat. '35 of Mat. '36 van de N.S. Datering: Juni 1951.
Foto: D.C. Gerdessen, Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Licentiestatus:  CC-BY-4.0

10. Catalogusnummer: 151481. Stoomlocomotief NS 3793 (serie NS 3700/3800) en een electrisch treinstel Mat. '35 (serie 201-208) langs het perron van het besneeuwde N.S.-station Utrecht C.S. Datering: 31 januari 1950.
Foto: D.C. Gerdessen, Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl - Licentiestatus:  CC-BY-4.0

11. Twee gekoppelde elektrische treinstellen Materieel '35 ('Hoek van Hollanders') op de spoorlijn tussen Schiedam en Hoek van Holland; circa 1936. Foto: Collectie van het Utrechts Archief - nl.wikipedia.org - Licentiestatus: CC0

12. Catalogusnummer: 807068. Interieur van een electrisch treinstel mat. 1935 ("Hoek van Hollanders") van de N.S.: compartiment 3e klasse. Datering: Tussen 01-01-1935 en 31-12-1936.
Foto: Nederlandse Spoorwegen - Het Utrechts Archief / hetutrechtsarchief.nl
Opmerking: De foto bevindt zich in het archief van de Dienst van Materieel en Werkplaatsen van de N.S., toegangnummer 955, inv. nr. 806. NS fotonummer 1438. Zie ook cat. nr. 165465 (prentbriefkaart van tekening naar deze foto)

Licentiestatus: Publiek Domein

13. Dit is een bekende, historisch ingekleurde ansichtkaart/staatsieportret van de Nederlandse Spoorwegen.

Hier zijn de specifieke details over de afbeelding:

  1. Het treinsteltype: Het gaat hier om het Materieel '35 (Mat. '35). Dit was het allereerste elektrische stroomlijnmaterieel van de NS. Voorop zien we hier motorrijtuig CD 9701 een tweewagen treinstel met bagageafdeling met daaraan gekoppeld een ander twee-wagen treinstel. Vanwege hun specifieke inzet kregen deze treinen de bijnaam "Hoek van Hollanders".
  2. De locatie: De foto is genomen op het station Hoek van Holland-Eindpunt. Het treinstel staat hier gereed langs het perron. [4]
  3. De datering: De foto stamt uit het introductiejaar van deze serie, namelijk 1935. 
  4. De maker: Het origineel betreft een officiële pers- of promotiefoto die destijds in opdracht van de Nederlandse Spoorwegen (NS) is gemaakt, waarna deze als ingekleurde prentbriefkaart werd uitgegeven. De afbeelding bevindt zich tegenwoordig onder andere in de historische collecties van de NVBS en het Utrechts Archief.

Zie ook

Pagina bijgewerkt: 16 september 2026 - Verkorte informatie over NS E-treinstellen Mat. '35

Maak jouw eigen website met JouwWeb